Wpisz swój email, aby otrzymywać powiadomienia o nowych informacjach na naszej stronie internetowej.
|
|
|
|
W wielu krajach UE pakty społeczne są już utrwaloną tradycją. Służyły one mobilizowaniu partnerów społecznych do działań wraz z rządem służących dostosowaniu narodowych gospodarek i społeczeństw do wymogów stawianych przez zmieniające się realia międzynarodowej rywalizacji ekonomicznej. W Holandii w 1982 roku popisano pakt z Wassenaar, z kolei w Irlandii pierwszy pakt podpisano w 1987 roku. W przypadku Irlandii porozumienie nastąpiło w okresie głębokiego kryzysu społeczno-gospodarczego. Dialog zaowocował przyjęciem przez związki zawodowe perspektywy umiarkowanego wzrostu płac. W zamian państwo poczyniło pewne ustępstwa fiskalne, aby zrekompensować pracownikom ich samoograniczenie. Strony zdołały ustalić i zaakceptować zarys strategii rozwoju społeczno-gospodarczego obejmującej stabilne ramy makroekonomiczne - niskie stopy procentowe i utrzymanie niskiej inflacji - oraz utrzymanie poziomu opieki społecznej.
Podpisane w 1982 roku tzw. Porozumienie z Wassenaar jest jednym z pierwszych paktów społecznych zawartych w Europie. Była to umowa zawarta na szczeblu krajowym, która służyła zwiększeniu konkurencyjności narodowej gospodarki i podniesienia stopy zatrudnienia. Przyjęcie paktu było punktem zwrotnym w gospodarce holenderskiej. Związki zawodowe zaakceptowały w nim politykę umiarkowanego wzrostu płac a pracodawcy zgodzili się na skracanie czasu pracy jako sposobu na jej redystrybucję. Polityka ta realizowana jest do dziś, co prawda ze zmianami ale owocuje wzrostem międzynarodowej konkurencyjności Holandii i sprzyja wzrostowi gospodarczemu napędzanemu przez eksport a także dosyć skutecznie redukuje skalę bezrobocia.
W rezultacie uzgodnień płacowych rząd i pracodawcy oraz związki zawodowe zdołały zrównać koszt wynagrodzeń z konkurencją zagraniczną Holandii. Centralny Urząd Planowania (CPB) oszacował, że polityka umiarkowanych płac w latach osiemdziesiątych doprowadziła do utworzenia nowych miejsc pracy dla 265 000 osób.
Holendrzy postanowili też uelastycznić rynek pracy, co uważano jako sposób na skuteczną walkę z ponad 10-cio procentowym bezrobociem z początku lat 80-tych. Dzięki temu szeroko rozwinął się system pracy elastycznej – okresowej albo na niepełny etat. Powstały agencje zatrudniające pracowników i „wynajmujące” ich do firm zgłaszających takie zapotrzebowanie. Dla pracodawców było to korzystne rozwiązanie, bo procedura zwalniania z pracy jest w Holandii regulowana co do obowiązkowych konsultacji, terminu i wysokości odprawy. Zwolnienie możliwe jest tylko za zgodą sądu lub regionalnego dyrektora państwowej administracji płacy. Polityka elastycznego zatrudnienia pozwoliła utworzyć w latach 80-tych 250 000 miejsc pracy (dzięki zatrudnianiu w niepełnym wymiarze godzin) i ok. 40 000 dzięki redukcji czasu pracy – oszacował Centralny Urząd Planowania (CPB). Większość spośród długotrwale zatrudnianych pracowników czasowych uzyskiwała stałe umowy o pracę.
Włoskie doświadczenia
Włochy również mają spore doświadczenia Przynajmniej paktowaniem. Dużo działo się w pod tym względem od początku lat 90. W 1996 roku rząd i partnerzy społeczni zawarli Pakt na rzecz Zatrudnienia (Employment Pact), który uzupełniał postanowienia Paktu z 1993 roku. W tym nowszym pakcie zapisano działania dotyczące walki z bezrobociem wśród młodzieży, wśród długotrwałych bezrobotnych, kobiet i mieszkańców Południa Włoch. Rząd przeznaczył około 7,5 mld euro na ten cele (pieniądze miały pochodzić z prywatyzacji, a także z walki z unikającymi płacenia podatków). Celem było obniżenie stopy bezrobocia o połowę do końca poprzedniego stulecia. Zaplanowano takie działania, jak: podniesienie wieku uprawniającego do odbywania praktyk zawodowych (z 20 do 24 lat, a na południu kraju nawet do 26 lat), inwestowanie 0,3 procent dochodów z pracy w dokształcanie, odliczenia podatkowe za dokształcanie, wprowadzenie agencji pracy czasowej (np. możliwość wypożyczania pracowników), zachęty do pracy w niepełnym wymiarze, ułatwianie dostępu do kredytu osobom rozpoczynającym własny biznes. Pakt rządu z partnerami obejmował także poprawienie systemu kształcenia zawodowego i wsparcie badań naukowych, a także ożywienie inwestycji publicznych.
Kolejny Pakt został zawarty w grudniu 1998 r. Był to Pakt Socjalny na rzecz Rozwoju i Zatrudnienia. Podpisały go 33 strony. Uzgodniono działania służące zmniejszeniu ciężarów podatkowych nakładanych na firmy i pracowników, a także rozszerzeniu nowego typu kontraktów o pracę. Np. budżet państwa przejmował niektóre składki płacone do tej pory przez firmy, zredukowano składki na BHP, podatek dochodowy został zredukowany o jeden punkt procentowy w drugim przedziale podatkowym, zwolnienia podatkowe związane z inwestowaniem. Uzgodniono działania na rzecz walki z nielegalnym zatrudnianiem.
W lipcu 2002 roku podpisany został kolejny pakt społeczny, określany jako Pakt na rzecz Włoch. Poprzedziło go opublikowanie Białej Księgi, w której zawarto cele, które rząd chciałby osiągnąć. Porozumienie objęło trzy dziedziny: program polityki dochodowej i spójności społecznej, program „od zasiłku do pracy”, oraz program inwestycyjny i zatrudnieniowy dla Południowych Włoch. Między innymi uzgodniono działania ułatwiające powrót na rynek pracy długoterminowym bezrobotnym., określono wsparcie dochodowe dla bezrobotnych oraz dla najbiedniejszych. Każdego roku 700 tys. Włochów ma mieć dostęp do szkoleń, a obowiązkowa edukacja ma być wydłużona do 12 lat. Zaplanowano usprawnienie pośredniaków, zdefiniowane miały być prawa i obowiązki bezrobotnych (np. kontrola osób pobierających zasiłki). (na podstawie tekstu B. Kowalskiego, Europejska sztuka dialogu, PDS 2/2006)
Pakty na rzecz zatrudnienia i konkurencyjności
Eksperci z Europejskiego Obserwatorium Stosunków Pracy pakty o nazwie: pakty na rzecz zatrudnienia i konkurencyjności (pacts for employment and competitiveness). Uznają je za porozumienia dwustronne zawierane na szczeblu zakładów pracy, ale także porozumienia na poziomie lokalnym oraz trójstronne porozumienia między rządem przedstawicielami pracodawców i pracobiorców.
W pierwszym wypadku takie pakty zawierane są zwykle w wielkich firmach/koncernach, które przechodzą restrukturyzacje, np. dokonują masowych redukacji zatrudniania, albo przenoszą część produkcji za granicę. Pakty dotyczą w takiej sytuacji organizacji pracy, czasu pracy, wydajności, elastycznych sposobów zatrudniania. Uzgadniane są działania, które dzięki którym firmy mogą zachować konkurencyjność na rynku w wyniku np. uelastycznienia reguł pracy, ograniczeń w kosztach pracy itp. Takie pakty miały głównie charakter „defensywny”. Zawierano je, aby ocalić jak najwięcej miejsc pracy w sytuacji zagrożenia pozycji rynkowej firmy.
Z kolei pakty trójstronne zawierane w głównie w latach 90. dotyczyły często kwestii polityki odchodów i płac. Zakładały one mechanizmy powściągania wzrostu płac. Było to wyrazem dążeń wszystkich paktujących stron do uzgodnienia nieco sprzecznych kierunków działań. Z jednej strony chciano bowiem osiągnąć odpowiednio wysoki poziom zatrudnienia w gospodarce, ale konieczne było również osiągnięcie, czy zachowanie stabilności makroekonomicznej gospodarek, co było związane ze spełnianiem wymogów stawianych przez Traktat z Maastricht (przyniósł on państwom członkowskim UE konieczność ograniczenia deficytu budżetowego, poziomu zadłużenia finansów publicznych i poziomu inflacji).
Pakty zakładały ograniczenia w podwyższaniu płac w zamian za działania na polu pobudzania rynku pracy. Płace moderowano zwykle poprzez ustanawianie centralnych zasad zarządzania decentralised wage determination. (źródło: eiro.com, PDS).
|
|
|
|
|
