Dialog społeczny jest zinstytucjonalizowanym mechanizmem negocjacji i konsultacji między przedstawicielami pracodawców i pracobiorców oraz rządu. Prowadzony jest w układzie trójstronnym (pracobiorcy, pracodawcy, rząd), albo dwustronnym (pracobiorcy, pracodawcy). Realizowany jest na różnych poziomach, począwszy od zakładów pracy, po branże, a także na szczeblu centralnym (pakty społeczny) oraz na poziomie Unii Europejskiej. Dialog organizowany jest również na szczeblu lokalnym i regionalnym, w tym wypadku angażuje on również dodatkowe podmioty społeczne (NGO, izby gospodarcze, samorządy itp.). Przybiera wówczas postać lokalnego partnerstwa społecznego. W Polsce działają tylko nieliczne partnerstwa (np. Simianowicki Pakt na rzecz Zatrudnienia), notmiast są one rozwinięte na znaczną skalę w większości krajów Unii Europejskiej. Irlandia uchodzi za kraj, który rozwinął efektywny model partnerstwa społecznego na szczeblu lokalnym. Partnerstwa działają na obrzarze, na którym mieszka prawie 3 miliony osób na 4 mliliony wszystkich mieszkańców. Partnerstwa mają tam silny profil zadaniowy. Ich rolą są działania na rzecz spójności społecznej, przeciwdziałanie zjawiskom wykluczenia społecznego, długoterminowego bezrobocia, wspieranie osób, które mają trudności na rynku pracy. (Więcej Ewa Wronikowska, Dialog lokalny w Polsce)

Dialog społeczny jest zakorzeniony w historii europejskiego kontynentu i wyróżnia on Unię spośród innych regionów świata. „Stosowanie do tego w różnych formach w różnych krajach członkowskich, dialog społeczny jest komponentem demokratycznego rządu, a także ekonomicznej i społecznej modernizacji tak, jak wyłożono to w Strategii Lizbońskiej...” (Komisja Europejska, The European social dialogue, a force for innovation and change, 26 lipiec 2002)
Zdaniem Komisji, działania partnerów społecznych na wszystkich szczeblach są niezbędne, aby osiągnąć cele postawione w Strategii Lizbońskiej (pełne zatrudnienie i wzmocnienie spójności społecznej). „To oni są najlepiej umiejscowieniu, aby sprostać fundamentalnemu wyzwaniu Strategii: pozytywne zarządzanie zmianą, która może pogodzić elastyczność istotną dla biznesu z bezpieczeństwem potrzebnym pracownikom, szczególnie w wypadku poważnych restrukturyzacji.”