W Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach europejskich, konflikty interesów między pracodawcami i pracownikami rozwiązuje się poprzez dialog społeczny, czyli negocjacje organizacji pracodawców i związków zawodowych z udziałem przedstawicieli rządu. Odbywa się to w ramach prac Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych która istnieje od roku 1994, a od 2001 działa na mocy ustawy. W pracach tej Komisji biorą udział partnerzy społeczni tj.: przedstawiciele trzech central związkowych (NSZZ „.Solidarność”, OPZZ i Forum Związków Zawodowych), czterech reprezentatywnych organizacji pracodawców (Konfederacja Pracodawców Polskich, Związek Rzemiosła Polskiego, Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych „Lewiatan”, Business Centre Club) oraz rząd.

Wyniki sondażu, w którym zapytano respondentów o różne aspekty funkcjonowania TK, dowodzą, że wiedza o Komisji Trójstronnej jest niewielka. Okazuje się, że aż połowa dorosłych nigdy nie słyszała o Komisji Trójstronnej (49%). Jedynie 14% ankietowanych orientuje się w jej pracach (w tym 2% dobrze), a jedna trzecia słyszała o Komisji, ale niewiele wie o jej działalności (33%).

W pracach Komisji nieco lepiej niż pozostali orientują się związkowcy, jednak również w tej grupie osoby mające taką orientację pozostają w mniejszości.

Osoby, które słyszały coś o Komisji Trójstronnej przeważnie nie potrafią ocenić jej funkcjonowania, a dobre i złe oceny wystawiają niemal tak samo często.

Według osób, które słyszały o Komisji Trójstronnej, na uczestnictwie w jej pracach najbardziej korzysta rząd (tak sądzi 21% respondentów), następnie związki zawodowe (17%) oraz pracodawcy (15%).

W opinii ankietowanych w dialogu społecznym zauważalna jest raczej rozbieżność stanowisk niż wspólnota interesów. Badani najczęściej sądzą, iż poszczególne kwestie poruszane na forum Komisji Trójstronnej wymagają zmiennych koalicji, bądź też — że każda ze stron ma odmienne interesy. Jeżeli można gdzieś dostrzec wspólnotę interesów, to między rządem i pracodawcami (dostrzega je 17% respondentów).

Ogólnie rzecz biorąc, wizerunek Komisji Trójstronnej jest ukształtowany bardzo słabo. Ci, którzy o niej słyszeli, przeważnie nie wiedzą, czy należałoby wzmocnić jej rolę w podejmowaniu decyzji gospodarczych i społecznych, osłabić ją, czy też jest ona odpowiednia. Pozostali najczęściej opowiadają się za zwiększeniem kompetencji TK lub pozostawieniem ich na dotychczasowym poziomie. Nieliczni chcą ograniczenia jej roli.

POLACY O ZWIĄZKACH ZAWODOWYCH

Jakkolwiek w Polsce mamy do czynienia z ogólnie niskim poziomem uzwiązkowienia ( do związków zawodowych należy około 16% pracowników najemnych), to jednak organizacje związkowe cieszą się ogólnym poparciem społeczeństwa. Organizowane przez związkowców akcje i protesty spotykają się ze zrozumieniem znaczącej części mieszkańców naszego kraju, w tym także osób, których postulowane zmiany bezpośrednio nie dotyczą. Wynika to z faktu, że duża część społeczeństwa utożsamia się z grupami walczącymi o utrzymanie przywilejów niezależnie od własnych realnych interesów i nie bierze pod uwagę lub też nie zna argumentów przemawiających za reformą systemu (takich jak np. koszty jego utrzymania w dotychczasowym kształcie).
Działalność związków zawodowych jest na ogół traktowana przychylnie. Ponad dwie piąte respondentów uważa. że obecna działalność organizacji związkowych jest dla kraju korzystna (44%), natomiast zdanie przeciwne wyraża 33%. Bieżące opinie na ten temat niewiele różnią się od tych zarejestrowanych w latach 1994—1997. Nieco gorzej oceniano związki w roku 2000 .

W opinii publicznej skuteczność związków zawodowych w skali kraju jest stosunkowo niska. Jedna trzecia dorosłych sądzi, że działają one efektywnie (33%). Natomiast połowa jest przeciwnego zdania (49%). Jednakże w ostatnim okresie poprawiły się dostrzegalne efekty aktywności związków. W latach 2001—2008 grupa osób przekonanych o skuteczności ich działań wzrosła ponad dwukrotnie.

Członkowie związków zawodowych mają lepsze niż inni opinie na temat działalności organizacji związkowych. Ponad dwie piąte związkowców wyraża przekonanie, że na ogół skutecznie bronią one interesów pracowniczych.

Polacy zwykle chcieliby zwiększenia roli związków zawodowych w rządzeniu krajem. Jednak w ostatnich latach zmalała liczba osób wyrażających takie oczekiwania. Ponad dwie piąte dorosłych jest zdania, że związki mają zbyt mały wpływ na decyzje władz w naszym kraju (44%). Jedna piąta sądzi, że jest on odpowiedni (22%), a co szósty respondent uznaje rolę związków za zbyt dużą (16%). Warto podkreślić, że w ostatnich latach systematycznie maleje liczebność osób oczekujących zwiększenia roli organizacji związkowych — z 65% w roku 2001 do 44% obecnie.

Przynależność do związków zawodowych wpływa na wzrost oczekiwań co do ich roli w kraju. Niemal dwie trzecie członków związków i niespełna połowa wszystkich pracowników sądzi, że związki zawodowe mają obecnie zbyt mały wpływ na decyzje polskich władz.

Wizerunek dwóch największych central związkowych w minionych miesiącach niemal się nie zmienił. Obecnie działalność „Solidarności” uzyskuje dobre oceny u 31% badanych, a złe — u 33%. Ponad jedna trzecia ankietowanych nie ma wyrobionej opinii na temat tego związku (37%). O działaniach OPZZ dobre zdanie ma 24% respondentów, a złe — 29%. Członkowie związków zawodowych mają lepsze niż inni zdanie o działaniach „Solidarności” i OPZZ.Należy podkreślić, że aktywność NSZZ „Solidarność” i OPZZ w czasie protestów przeciw emeryturom pomostowym nie wpłynęła na wyniki sondażu.

Na pytanie czy związki zawodowe, organizując protesty, wyrażają interesy ludzi takich jak oni. Jedna trzecia dorosłych Polaków odpowiedziała na to pytanie twierdząco (34%). Przeciwnego zdania było 46% respondentów.

W ostatnim czasie związki zawodowe protestowały przeciwko rządowym planom zmiany systemu emerytalnego. Ustawę o emeryturach pomostowych , a także inne towarzyszące jej zmiany systemowe (np. świadczenia kompensacyjne dla nauczycieli) wprowadzono po długich negocjacjach między partnerami społecznymi (rządem, pracodawcami i związkami zawodowymi). Nie doprowadziły one jednak do uzgodnienia stanowisk. Poparcie dla protestów przeciw projektowi emerytur pomostowych wyraża 50% dorosłych badanych. natomiast jedna trzecia ich nie popiera (32%). Nie wiadomo jednak. jak silne jest to poparcie, jak mocno sympatyzują z protestującymi osoby, które je deklarują.

Z protestami przeciw reformie systemu emerytalnego najczęściej identyfikują się osoby mające od 45 do 54 lat. W tej grupie może być szczególnie dużo pracowników, którzy stracą na nowych przepisach. A jednocześnie już zaczęli planować przejście na emeryturę. W grupach społeczno-zawodowych z żądaniami związkowców utożsamiają się przede wszystkim robotnicy. Uwzględniając odpowiedzi pracujących w poszczególnych branżach, można stwierdzić, że z protestami szczególnie często identyfikują się zatrudnieni w przemyśle, a także pracownicy oświaty, nauki i ochrony zdrowia. Tę drugą grupę stanowią w znacznej części nauczyciele, którzy mieli stracić na nowych przepisach emerytalnych .

Ogólnie rzecz biorąc, zwraca uwagę fakt, że z protestami związkowymi identyfikuje się znacząca grupa osób, których one bezpośrednio nie dotyczą i nie naruszą ją ich interesów. Na przykład znaczna część emerytów twierdzi, że protestujący wyrażają interesy ludzi takich jak oni. Opinię taką często podzielają również pracownicy, którzy sami nie mogliby skorzystać z prawa do wcześniejszej emerytury. Można przypuszczać, że wyobrażają sobie, jak mogą się czuć osoby tracące przywileje emerytalne, a nie biorą pod uwagę potencjalnej niesprawiedliwości tych rozwiązań i ich wysokiej ceny. Członkowie związków zawodowych popierają protesty znacznie częściej niż ogół pracowników, ci ostatni zaś — częściej niż niepracujący.

POLSKA A UE

Porównując Polskę do krajów piętnastki Unii Europejskiej, można zauważyć niewielką rolę negocjacji grupowych w systemie społeczno-gospodarczym. Organizacje pracodawców mają niewielkie możliwości egzekwowania decyzji od własnych członków, a związki zawodowe reprezentują jedynie małą część zatrudnionych. Na podstawie takich przesłanek można postawić tezę, że obecny poziom wiedzy Polaków o dialogu społecznym jest adekwatny do jego roli w życiu społeczno-ekonomicznym kraju.